رمزپلاس

اصطلاحات رمزارزها

دنیای رمزارزها مملو از اصطلاحات و عبارت‌های تخصصی است که هر چه بیشتر با آنها آشنا باشیم به ما در درک بهتر چهارچوب‌های این دنیای نوین مالی غیرمتمرکز کمک می‌کند. در این صفحه با استفاده از منابع مفید (نظیر bitcoin.org) این مجموعه‌ای از اصطلاحات پرکاربرد دنیای رمزارزها را گردآوری کرده‌ایم. برای کسب اطلاعات بیشتر روی هر اصطلاح بزنید و شرح آن را مشاهده کنید. در بخش مقالات آموزشی در وبلاگ رمزپلاس هم مطالب مفیدی برای شما آماده کرده‌ایم. (این مجموعه به تدریج کامل‌تر می‌شود).

فهرست مدخل‌های موجود در این صفحه:

اثبات کار (proof of work)

یک بخش از داده که نیازمند پردازش بسیار زیاد برای یافتن کوین یا تایید تراکنش در شبکه است. در بیت کوین، معدن‌کاوها باید راه حلی عددی را برای الگوریتم SHA256 پیدا کنند که با اهداف کلی شبکه و دشواری شبکه همراستا باشد.

رمز ارز (cryptocurrency)

یک ارز دیجیتال یا ارز رمزپایه یا رمزارز در حقیقت یک واحد پولی الکترونیکی است که از ساز و کارهای رمزنگاری به‌عنوان یکی از تمهیدات امنیتی خود بهره می‌برد. از دیگر اقداماتی که برای تضمین امنیت این دسته از پول‌ها استفاده می‌شود عبارتند از رمزنگاری کلید عمومی، هش کردن و امضاهای دیجیتال.

رمز ارزها را اغلب با واحدهای پولی رسمی مقایسه می‌کنند. توجه داشته باشید که یک واحد پولی رسمی همانا ارزی است که ارزش آن توسط قانون کشور صادر کننده تضمین شده است؛‌ برای نمونه می‌توان به ریال ایران، دلار امریکا،‌ پوند انگلیس یا هر ارز رایج کشورهای مختلف اشاره کرد. به پول‌های رسمی FIAT یا Fiat Currency هم اطلاق می‌شود.

استخر معدن‌کاوی (mining pool)

استخر معدن‌کاوی بستری است که گروهی از معدن‌کاوها (ماینرها) برای بدست آوردن بیت کوین یا سایر ارزهای رمزپایه قابل کاویدن در آن مشغول به کار هستند. در استخرهای معدن‌کاوی، معدن‌کاوها با هم همکاری می‌کنند و محاسبات ریاضی را به صورت مشارکتی حل می‌کنند تا پاداش متناظر با اقدام خود را دریافت کنند.

برای نمونه از آنجا که ماین کردن بیت کوین برای یک دستگاه کار بسیار سختی است، ماینرها در استخر با هم همکاری می‌کنند و پس از ماین کردن یک بیت کوین (یا اعشاری از آن) مبلغ به دست آمده را با توجه به توان پردازشی که به اشتراک گذاشته بودند، با هم تقسیم می‌کنند.

امضاء دیجیتال (digital signature)

امضای دیجیتال یک امضای الکترونیکی است که روی داده‌ها اعمال می‌شود. با استفاده از امضای الکترونیکی، متن را با کلید عمومی امضا می‌کنند. طرف‌های ثالث می‌توانند با مقایسه کلید عمومی، امضا و متن متوجه بشوند که اطلاعات ارائه شده برای مالک حقیقی کلید خصوصی است (تایید مالکیت) یا اینکه اشکال و ایرادی در کار است.

آلت کوین (altcoin)

آلت کوین از دو کلمه alternative (به معنی جایگزین) و coin (به معنی سکه) گرفته شده است. آلت کوین به ارزهای رمزپایه‌ای دیگری بجز بیت کوین اشاره می‌کند. اغلب این آلت کوین‌ها بر مبنای بیت کوین هستند و کارکردهای اصلی آنها مشابه بیت کوین است. تابه‌حال چند صد آلت کوین ایجاد شده است و هر روز بر تعداد آن‌ها افزوده می‌شود.

برخی از معروف‌ترین آلت کوین‌ها عبارتند از: اتریوم (ETH)، بیت کوین کش (BCH)، مونرو (XMR)، دش (DASH)، لایت کوین (LTC)، ریپل (XRP)، استلار/لومنز (XLM)، اتریوم کلاسیک (ETC)، زی‌کش (ZEC)، دوج کوین (XDG)، تتر (USDT) و…

کوین‌هایی که کاربرد خاصی دارند و بجز انتقال و حفظ ارزش استفاده می‌شوند را «سکه‌های کاربردی» (Functional Coins) می‌نامند. اتریوم و نامکوین (Namecoin) دو مورد از این سکه‌ها هستند.

بلاکچین (زنجیره بلوکی) (blockchain)

فهرستی از بلوک‌های معتبر که هر یک از این بلوک‌ها به بلوک والد (قبلی) پیوند شده است و می‌توان با دنبال کردن این بلوک‌ها به نخستین بلوک رسید را بلاکچین یا زنجیره بلوکی می‌نامند.

بلاکچین در حقیقت زنجیره‌ای از بلوک‌های تراکنش بیت کوین است. این بلوک‌های تراکنش بیت کوین، یکی یکی روی یکدیگر قرار می‌گیرند و برای رسیدن به قدیمی‌ترین بلوک باید تمامی بلوک‌های جدید را پیمود. همانطور که تعداد بلوک‌ها روی یک بلوک خاص بیشتر می‌شود، احتمال اینکه آن بلوک خود یک بلوک بدون والد باشد تقریبا نزدیک به صفر می‌شود. تمامی سوابق تراکنش‌های قبلی بیت کوین در بلاکچین موجود و قابل مشاهده توسط همه است.

برای درک بهتر بلاکچین می‌توانیم از یک مثال ساده استفاده کنیم. تصور کنید اطلاعات حساب بانکی شما در یک جدول قرار دارد و این جدول در دفتر کل حسابداری وجود دارد که همه افراد می‌توانند آن را مشاهده کنند. هر پولی که به حساب شما وارد می‌شود، آنجا ثبت است و شما نمی‌توانید بیش از مقدار موجودی حساب‌تان خرج کنید.

مزیت بلاکچین آن است که این دفتر کل در تمامی گره‌های شبکه (رایانه‌های متصل به شبکه) در دسترس است و هیچ کسی نمی‌تواند این اطلاعات را از بین ببرد، محدود کند یا آن را بدون اطلاع سایرین تغییر دهد. بدین ترتیب می‌توان از فضای بی‌اعتمادی موجود در چنین شبکه عریض و طویلی به اعتماد و دقت محاسباتی رسید.

بلوک (block)

گروهی از تراکنش‌ها که برچسب زمانی واحدی دارند را یک بلوک می‌گویند. بلوک همچنین نشان دهنده واحدی است که آن را معدن‌کاوی کرده است. هر تراکنسی که در یک بلوک جای گیرد می‌تواند در شبکه بیت کوین مورد تایید قرار بگیرد. در مقابل، تراکنش‌هایی که هنوز در هیچ بلوک تایید شده‌ای لحاظ نشده‌اند در حالت تایید نشده خواهند بود.

در فرایند معدن‌کاوی، بلوک‌های جدید حاوی تراکنش‌های تازه حدودا هر 10 دقیقه به بلاکچین اضافه می‌شوند. زمانی که یک بلوک کاویده شد، مقداری بیت کوین به عنوان پاداش به معدن‌کاوهای مربوطه تعلق می‌گیرد. تقریبا هر 10 دقیقه یک بلوک بیت کوین به شبکه اضافه می‌شود.

بلوک اولیه (genesis block)

نخستین بلوک در زنجیره بلوک (بلاکچین) در شبکه بیت کوین که برای آغاز این رمز ارزها ایجاد شد.

بیپ (bip)

بیپ مخفف Bitcoin Improvement Proposal به معنی پیشنهاد بهبود بیت کوین است و مجموعه‌ای از پیشنهادها را شامل می‌شود که جامعه بیت کوین برای بهبود بیت کوین ارائه کرده‌اند. برای نمونه BIP0021 پیشنهادی است برای بهبود طرح URL بیت کوین مطرح شده است.

بیت کوین (bitcoin)

بیت کوین نام یک مفهوم جدید، یک واحد پول مجازی، شبکه پرداخت و پروتکل مرتبط به آن است. اغلب اوقات منظور عامه کاربران از بیت کوین همان واحد پولی بیت کوین است که یک پول رمزنگاری شده غیرمترکز است که می‌تواند تراکنش‌های همتا به همتای آنی را در سطح جهانی با کارمزد پردازش کم (به نسبت روش‌های رایج) انجام دهد.

مزایای این رمز ارز سرعت، دقت، امنیت و هزینه کامزد پایین آن است. به خاطر تعداد محدودی که بیت کوین‌ها دارند، ارزش آن‌ها به تدریج در حال افزایش است.

بیت کوین یک واحد پولی مجازی (با ارزش ثبت شده)‌ است. هرچند بیت کوین یک ارز مجازی است، دارای ارزش واقعی است و ماهیت آن به طلا شبیه است. توجه داشته باشید که هیچ کسی مسئول چاپ این پول مجازی نیست و هیچ بانک مرکزی یا شرکتی از آن پشتیبانی نمی‌کند. تنها منبع ارزش بیت کوین، اعتماد مردم به این ارز است و در حال حاضر افراد بسیاری معتقدند که این ارز ارزشمند است.

هر بیت کوین جدید توسط برنامه‌ای رایانه‌ای تولید می‌شود. تعداد کل بیت کوین‌ها 21 میلیون عدد خواهد بود و با توجه به معادلات ریاضی که پشت این ارز است، این عدد غیر قابل تغییر است. این محدودیت برای جلوگیری از تورم بیت کوین و حفظ ارزش آن در نظر گرفته شده است.

اطلاعات بیشتر:

بی‌تی‌سی (BTC)

BTC نشان پول دیجیتالی بیت کوین است. می‌توانید مقادیر بیت کوین را به صورت صحیح یا اعشاری نشان داد یعنی 1 BC یا 0.023 BTC مقادیری از این ارز رمزنگاری شده هستند.

نرخ برابری بیت کوین به سایر ارزها از سال 2009 افزایش بسیاری پیدا کرده است و این ارزش در سال 2017 به بالاترین حد خود در تاریخچه این ارز رمزنگاری شده رسید. از آنجا که ارزش دلاری/ریالی بیت کوین بسیار بالا است، زیر واحدهایی هم برای این ارز به وجود آمده است که می‌توان به ساتوشی، میلی بیت کوین و میکرو بیت کوین اشاره کرد.

یک ساتوشی برابر است با 0.00000001 BTC که این نام از مخترع بیت کوین ساتوشی ناکاموتو گرفته شده است. این در حالی است که یک میلی بیت کوین برابر است با 1mBTC = 0.001 BTC و یک میکرو بیت کوین هم برابر است با 1μBTC = 0.000001 BTC از هر بیت کوین.

پاداش (reward)

مقداری است که شبکه در هر بلوک جدید پس از اثبات کار به معدن‌کاوها به عنوان پاداش می‌دهد.

پول الکترونیکی (electronic money)

پول الکترونیکی با رمز ارز و بیت کوین متفاوت است. پول الکترونیکی عبارتست از انجام مبادلات مالی و تبادل داده‌های آن بر بستر الکترونیکی، که بدون استفاده از پول‌های کاغذی متداول یا سکه صورت می‌گیرد. این شیوه یکی از روش‌های معمول برای انجام پرداخت در سامانه‌های الکترونیکی است که اخیرا در اغلب کشورهای دنیا محبوب شده است.

اغلب ما امروزه از پول الکترونیکی استفاده می‌کنیم؛ زمانی که در فروشگاه با استفاده از کارت بانکی خریدی را انجام می‌دهیم در حقیقت از این پول بهره می‌بریم. بیت کوین با پول الکترونیکی یا دیجیتالی تفاوت‌های اساسی دارد. این تفاوت‌ها عبارتند از: شیوه مدیریت و تضمین ارزش، ضرب پول جدید، توزیع پول و در نهایت سیستم‌های پولی مربوط به آن.

تاییدیه (confirmation)

به محض اینکه یک تراکنش در یک بلوک جای گرفت، «نخستین تاییدیه» خود را کسب کرده است. پس از آنکه بلوک بعدی در همان زنجیره بلوک استخراج شد، تراکنش دومین تاییدیه خود را نیز کسب می‌کند و الی آخر. حداقل شش تاییدیه برای اینکه یک تراکنش تایید شود کافی است. وقتی یک تراکنش تایید شد، دیگر قابل برگشت نخواهد بود.

تراکنش (transaction)

به زبان ساده هر ارسال/دریافت بیت کوین از حسابی به حسابی دیگر را یک تراکنش می‌گویند. در حقیقت، یک تراکنش عبارتست از یک ساختار داده امضا شده که حاوی اطلاعاتی پیرامون جابجایی ارزش (به بیت کوین) است. تراکنش‌ها در داخل شبکه بیت کوین جابجا می‌شوند و توسط معدن‌کارها (ماینرها) در داخل هر بلاک بیت کوین جایگذاری می‌شوند تا برای همیشه در بلاکچین ثبت شوند.

تراکنش‌های بیت کوین از TxIn (ورودی‌ها) و TxOut (خروجی‌ها) تشکیل شده است. تمامی TxInها باید حاوی یک کلید خصوصی امضا شده باشند. تفاوت بین ارزش کل TxInها و TxOutها به معدن‌کاوهایی که وظیفه تایید تراکنش را بر عهده داشته‌اند تعلق می‌گیرد.

در تراکنش‌های TxIn فقط عبارت هش شده وجود دارد و خبری از نشانی یا مقدار پول بیت کوین نیست. در TxIn موارد مهمی نظیر فرستند و شماره ایندکس TxOut که تراکنش را انجام داده است، آمده.

این مورد بدین معنی است که محاسبه مبلغ دریافتی از طریق TxIn بدون کسر تراکنش متناظر با آن از بین 100 میلیون تراکنش میسر نیست. به همین دلیل است که هک کردن تراکنش‌های بیت کوین کاری بسیار دشوار و تقریبا غیرممکن است. در این فرایند است که از دوبار خرج کردن پول (یا double-spent) پیشگیری می‌شود.

سختی (difficulty)

سختی عبارتست از شرایط کلی شبکه که میزان توان پردازشی مورد نیاز برای یک اثبات کار (proof of work) است. هرچه دشواری شبکه بیشتر باشد، مدت توان و زمان بیشتری نیاز است تا بتوانیم یک بخش از بیت کوین (یا هر کوین قابل استخراجی) را بدست آوریم.

دفتر کل (ledger)

تمامی مبالغ جابجا شده در یک دفتر کل الکترونیکی ثبت می‌شوند که به آن لجر (ledger) می‌گویند. این ارزش نوع و گونه جدیدی از پرداخت است. قوانین سرمایه‌گذاری (مقررات سپرده‌گذاری)، قوانین بانکداری (خرید و فروش ارز) و روش حسابداری مالی ذیل قانون پیشگیری از انتقال درآمدهای حاصل از جرایم کیفری در برخی کشورها برای خرید/فروش ارزهای رمزپایه وجود دارد. در کشور ما هنوز قانونی برای بیت کوین وجود ندارد و قانون‌گذار و بانک مرکزی در رابطه با آن سکوت کرده است.

ساتوشی (satoshi)

کوچکترین بخش یک بیت کوین را ساتوشی می‌گویند. یک ساتوشی برابر است با 0.00000001 بیت کوین. نام ساتوشی از ساتوشی ناکاموتو که مخترع بیت کوین است گرفته شده. در سیستم بیت کوین این‌طور پیش‌بینی شده است که مقادیر کوچکتر از ساتوشی نیز قابل محاسبه باشد؛ شاید سال‌ها بعد که ارزش بیت کوین چند برابر مقدار فعلی آن شد، شاهد استفاده از مقادیر کمتر از یک ساتوشی باشیم.

در نظر داشته باشید، مقادیر کمتر از 546 ساتوشی را «گرد و خاک بیت کوین» می‌نامند و به‌طور کلی در نظر گرفته نشده یا معدن‌کاوی نمی‌شوند.

ساتوشی ناکاموتو (Satoshi Nakamoto)

ساتوشی ناکاموتو نام مستعار فرد یا افرادی است که ایده‌ی اصلی بیت کوین را به او منصوب کرده‌اند. ساتوشی ناکاموتو در اواخر 2008 میلادی پروتکل و نرم‌افزار بیت کوین را ایجاد کرد. هویت اصلی ساتوشی ناکاموتو هنوز مشخص نشده اما افراد مختلفی ادعا کرده‌اند ساتوشی ناکاموتوی واقعی هستند.

شبکه (network)

یک شبکه همتا به همتا که وظیفه تکثیر تراکنش‌ها و بلوک‌ها را برای هر گره در شبکه انجام می‌دهند.

کارمزد (fee)

هر تراکنش در بیت کوین یک هزینه کارمزد دارد. این کارمزد در مقایسه با شیوه‌های سنتی نقل و انتقال پول بسیار پایین‌تر است. هزینه کارمزد را فرد حواله کننده پول پرداخت می‌کند. این کارمزد برای انجام تراکنش به شبکه پرداخت می‌شود. حداقل هزینه تراکنش در شبکه بیت کوین معادل 0.5 mBTC است.

کراس‌چین (بینا زنجیره‌ای) (cross-chain)

حواله کردن اشتباهی از کیف پول یک کوین به کوینی دیگر را کراس چین گویند. توجه داشته باشید که نشانی گیرنده و فرستنده وجه باید متعلق به یک کوین و شبکه آن رمز ارز باشد و برای نمونه نمی‌توانید پول را مستقیما از حساب بیت کوین خود به حساب اتریوم‌تان حواله کنین. در چنین حالتی پول از دسترس خارج خواهد شد و بازیابی آن کار پرهزینه‌ای است که احتمال بازگشت پول هم ممکن است بسیار کم باشد.

کلید خصوصی (private key)

اعداد محرمانه‌ای که ارسال بیت کوین به نشانی گیرنده را تایید می‌کند. یک کلید محرمانه نمونه در شبکه بیت کوین به شکل زیر است:

5J76sF8L5jTtzE96r66Sf8cka9y44wdpJjMwCxR3tzLh3ibVPxh

کلید خصوصی در واقع همانند رمز گاو صندوق شخصی شماست که هر کسی با داشتن آن می‌تواند به موجودی شما دسترسی داشته باشد.

کیف پول (wallet)

به زبان ساده نرم‌افزاری که نشانی‌های عمومی و کلیدهای خصوصی بیت کوین شما را نگهداری می‌کند را کیف پول بیت کوین می‌گویند. از کیف پول برای دریافت، نگهداری، مدیریت و ارسال پول(های) رمزنگاری شده استفاده می‌شود. کیف پول بیت کوین حاوی نشانی بیت کوین یا همان کلید عمومی شماست.

کیف پول‌های متعددی برای بیت کوین و دیگر آلت کوین‌ها وجود دارد، همیشه سعی کنید از کیف پولی بازمتن (Open-source) استفاده کنید که به شما دسترسی به کلیدهای عمومی و خصوصی را می‌دهد. Blockchain.info و myetherwallet.com دو نمونه از کیف پول‌های معتبر برای بیت کوین و اتریوم است.

 اطلاعات بیشتر:

کیف پول کاغذی (paper wallet)

یک شیوه ساده و در عین حال امن برای نگهداری پول بیت کوین همین کیف پول‌های کاغذی است. در این شیوه نشانی بیت کوین و کلید خصوصی روی برگه‌ای کاغذ چاپ می‌شود و در محل امن نگهداری می‌گردد. مهمترین هدف از این کار، نگهداری اطلاعات برای دوره زمانی بلند مدت است. علت امنیت بالای این شیوه آن است که اطلاعات شما کاملا از اینترنت دور است و احتمال هک شدن، خرابی یا لو رفتن اطلاعات آن وجود ندارد. هر چند باید در محرمانه نگه‌داشتن آن تمهیدات امنیتی معمول لحاظ شود.

پس از چاپ کردن اطلاعات روی کاغذ، آن را در گاو صندوق یا جای امنی نگهداری کنید. همچنین باید حافظه پنهان (کش) برنامه مرورگر، رایانه و دستگاه چاپگر را نیز پاک کرد تا احتمال هرگونه درز اطلاعات از بین برود. البته عنایت داشته باشید، در صورت گم شدن کاغذ، آتش گرفتن آن یا از بین رفتن این برگه، بیت کوین شما برای همیشه به طور کامل از بین خواهد رفت. مراقب باشید، این کاغذ را در جای امنی نگهداری کنید.

 اطلاعات بیشتر:

معدن‌کاو (miner)

یک گره شبکه است که با تکرار فرایند هش، یک اثبات کار (proof of work) را برای بلوک‌های جدید انجام می‌دهد.

نشانی بیت کوین (address)

نشانی یا آدرسی معادل حساب بانکی در دنیای واقعی ما است. به عبارت دیگر، یک نشانی بیت کوین مانند نشانی ایمیل عمل می‌کند و افراد می‌توانند به این نشانی پول بیت کوین حواله کنند یا شما از این نشانی می‌توانید پول بیت کوین برای دیگران بفرستید. هر نشانی بیت کوین با یکی از اعداد 1 یا 3 آغاز می‌شود و طول آن 27 تا 34 کاراکتر عددی و/یا حرفی است.

یک نشانی استاندارد بیت کوین با عدد 1 شروع می‌شود؛ این در حالی است که نشانی‌هایی که دارای چندین امضا هستند و سطح امنیتی بالاتری دارند هم با عدد 3 آغاز می‌شود.

زمانی که بیت کوین حواله می‌کنید، نیاز به نشانی گیرنده دارید.

نمونه‌ای از یک نشانی بیت کوین:

1FLeZdXsPtBM81GqqgTKeEy7aFjVrMES15

هش (hash)

یک اثر انگشت دیجیتالی که با ورودی‌های صفر و یک ساخته می‌شود.

اصطلاح مورد نظر خود را پیدا نکردید؟

اگر به دنبال اصطلاحی در بازار رمزارزها هستید که معنی آن را در این صفحه پیدا نکردید، می‌توانید با ما در ارتباط باشید یا در محیط کاربری خود تیکت بگذارید تا همکاران بخش پشتیبانی پاسخ‌تان را بدهند.